عمل وطى را با حليله خود انجام نداده باشد . ناگفته نماند در مملوك و رقّ فرقى نيست بين آنكه فن بوده يا مدبّر و يا مكاتب با هردو قسمش و يا مبعّض باشد . پنجم : دخول در قبل . شرط پنجم آنست كه مرد در قبل زن دخول نمايد ، بنابراين دخول در دبر كافى نيست چنانچه گذاردن آلت در بين دو ران زن و اعمالى شبيه به اين فعل كفايت نمىكند و قبلا در اطراف آن صحبت نموديم . سپس مىفرماين : در كلام مصنف ( ره ) لفظ [ فرج ] و اصابت آمده و اينكه اين دو لفظ بر خصوص دخول در [ قبل ] دلالت داشته باشند تأمّل است چه آنكه قبلا گفتيم لفظ [ فرج ] از نظر لغت بر معنائى اطلاق مىشود كه شامل دبر نيز مىگردد و خود مرحوم مصنف نيز در عبارت سابق اين لفظ را در معنائى كه شامل دبر مىشود اطلاق فرمود ، بنابراين تخصيص دادن آن را به خصوص [ قبل ] با اينكه لفظ مطلق است چندان پسنديده به نظر نمىرسد اگرچه عرف بر آن نيز دلالت داشته باشد . و در برخى از نسخه‌هاى كتاب بعد از كلمه [ فرجا ] لفظ [ قبلا ] زياد گرديده و اين از باب تقييد لفظ مطلق مىباشد و با اين ترتيب عبارت در اينجا با آنچه از مرحوم مصنف قبلا گذشت موافق مىگردد چه آن‌كه طبق اين نسخه لفظ [ فرج ] در هردو موضع در معناى مطلق استعمال گرديده . قوله : ما لم يطأ بعده : يعنى بعدد از عتق . قوله : و المكاتب بقسميه : يعنى مكاتب مشروط و مكاتب مطلق .